Romen Rakamları

 

 Romen Rakamlarının Tarihine Bir Bakış

Tarihe bakıldığında daima bir yenilik olduğu açıkça ortadadır. Bu yeniliklerin başında da kuşku yok ki yazının bulunması gelmektedir. Öyle ki insan toplulukları yazıyı bularak tarihte bir çağı kapatırken yepyeni bir çağ da açmışlardır. Bu nedenle yazı, tüm toplumlarda sürekli öne çıkmıştır. Yazının bulunması Sümerlere uzansa da yazının evrensel bir imge olmayıp uluslardan uluslara değişkenlik gösterdiğini dikkate alacak olursak her bir ulusun tarihte kendilerine has değişik imgeler kullandıkları açıkça ortadadır. Bu nedenle yazının evrensel değil ulusal bir imge olduğunu belirtmemiz hiç de zor olmamaktadır.

Yazının ulusal bir imge olmasının anlaşılmasından sonra onun hangi uluslarda ne şekilde karşımıza çıktığının da bilinmesi gereklidir. Nitekim Sümerler ‘de yazı resmin işlenerek sembollere dönüştürülmesiyle elde edilen bir imge yöntemi iken bunu Romalılar devrinde tamamen farklı bir soyutsal semboller izlemiştir. Bu soyutsal sembollerin başında da kuşku yok ki matematiksel işaretler gelmektedir. Romalılar, kendilerine özgü olan ve aritmetik semboller yumağı olarak bilinen bu soyut kavramları gerek günlük hayatlarında gerekse ticaret hayatlarında sürekli kullanmışlardır.

Bu nedenle bu sayısal yazılara Romen rakamları ya da diğer ifade biçimiyle Roma Rakamları adı verilmiştir. Bu rakamlar günümüzde bile kullanılmaya devam edilmekte olup; kullanım alanların fazla olması nedeniyle, birçok kullanım alanı bulabilmiştir. Örneğin, matematik biliminden fen bilimlerine, edebiyattan dil bilimine dek birçok alanda Romen Rakamları kullanılmaktadır. Her ne kadar günümüzde daha çok Lâtin alfabesi kullanılmış olarak gözükse de Romen Rakamları daha çok eski kültürler tarafından sıklıkla kullanılmıştır.

 

Romen Rakamlarının Yapısı ve Kullanımları

Romen rakamlarında amaç, sayılardan yola çıkarak sembollerle iletişimi sağlamaktır. Romen rakamlarında en fazla 3 işaret kullanılmaktadır. Sonsuzluğa dayalı sayılarda bu 3 işaretler değişik şekillerde eklemelerle evrilerek farklı sayılar üretilmektedir. Gerek karmaşıklığı nedeniyle gerekse Batı kültürlerine uzak olması nedeniyle bu rakamlar genelde doğu ve uzak doğu kabilelerince tercih edilmektedir. Örnek olarak I, II, III, IV, V gibi işaretler Romen rakamlarına verebileceğimiz birkaç temel sayılardan oluşmaktadır.

Bu sayılara dikkat edilecek olursa açıkça görülmektedir ki bu sayılarda işaretlerin şekilleri üçten fazlasını bulmamaktadır. Bu nedenle de pek de tercih edilmemektedir. Ayrıca işlem zorluğu nedeniyle de matematik biliminde karşımıza çıkmayan Romen Rakamları, işlem karmaşasına yol açmasının verdiği sebep dolayısıyla, pek de tercih edilmemektedir. Bu nedenle Romen rakamlarının sadece sözünü ettiğimiz kültürde ortaya çıkıp buralarda yayılması son derece doğal olmaktadır.

 

Romen Rakamlarının Etkisinin Azalması

Romalıların egemen olduğu İlk Çağ döneminden itibaren gelişen bu yazılar, bunun sonrasında Rönesans ve Reform hareketlerinin de etkisiyle giderek benimsenmez olmuş ve Orta Çağ ile de yerini tamamen başka yazılara ve bunlarla gelen alfabelere bırakmıştır. Romen Rakamları, Romalılar tarafından tıpta, eğitimde, sanatta, ticarette kısacası hayatın her alanında kullanım alanı bulmuşken diğer toplumlarda giderek azalarak, kullanım alanını daralmıştır. Bunun nedenleri arasında da yukarıdaki cümlelerde bahsedilen nedenlerden bu yazı pek fazlaca benimsenmemiştir.

Ancak şu an günümüzde aralarında Türk topluluklarının da bulunduğu birçok sosyal toplumlarda Romen rakamları fazla yaygın olmasa da kullanılmakta olup entel bir birikimin ürünü olarak karşımıza akademik çalışmalarda sıkça çıkmaktadır. Öyle ki yapılan tez yayınlarında bu rakamlara rastlamak mümkün olmaktadır. Bu nedenle zaman zaman, günümüzde de çeşitli alanlarda kullanılması yadırganmamalıdır. Köklü bir geçmişe sahip olan bu rakamların kullanılması önemle bilinmektedir ki birçok sosyal çevrece sıklıkla hem de bilimsel düzeydeki çalışmalarda kullanılmaktadır. Bu da şunu gösterir ki Romen Rakamları gelişmiş bir medeniyetin ürünü olarak günümüze ulaşmıştır.

 

Gönderilme: Romen Rakamları

Yazar Hakkında:

Yorum yaz