Roma ve Romen Rakamları Sıfır ile Basamaklar Kavramı

Dünya üzerinde geçmişte ve günümüzde onlarca farklı millet ve ülke tarafından kullanılan Romen ve Roma rakamları; farklı özellikleri, detayları, toplama, çıkarma, çarpma ve bölme gibi işlem farklılıkları ile kullandığımız rakamlardan farklı olarak büyük bir özelliği daha içeriğinde barındırmaktadır. Bu roma rakamlarındaki sıfırla alakalı bir durumdur.

Roma rakamlarında sıfır yoktur.(!)

Romen rakamlarında hem okunuş hem de yazılış bakımından sıfır ( 0 ) diye bir ifadenin olmadığını belirtmeliyiz. Her rakamın  bir sembolle anıldığı veya ifade edilip tanımlandığını düşünürsek Roma rakamlarında ( 0 ) sıfırı ifade eden bir sembol veya şekil bulunmamaktadır.

 

Roma rakamlarındaki sıfırı başka dillerden ayıran özelliklere bir göz atalım.

Örneğin batı Arap rakamlarının sayılarında 1, 2 veya 3 fark etmeksizin tek başına bir ifade iken bunların artmasında yanlarına sıfır ifadesi gelerek sayıyı 10, 20 veya 30 yapabilmektedir. Bu hali ile sıfır; hem tek başına bir sembol ve anlam ifade etmektedir.Ayrıca, birden sonsuza kadar bir sayının sonuna, ortasına ve farklı bir ondalık kısmına geldiğinde de bir sembol ve anlam ifade etmektedir.  Sıfırın semboldeki sayı adedi de oldukça önemlidir. Örneğin 1 adet sıfır ile 10 sayısını bulabileceğimiz gibi 2 adet sıfır ile 100 veya 1100 sayısını bulabiliriz. Yanı sıfır tek başına bir değer ifade eden sayıdır. Ancak roma rakamında tüm bu açıklamaların aksine sıfır bir sembolle gösterilmeyen ve değer ifade etmeyen hatta tanımlanmayan bir kavramdır. Günümüz şartlarında ise bu durum çok önemli bir dezavantaj oluşturmaktadır.

Roma rakamları ve basamaklarda ki gösterimleri ve ifadelerine bir bakalım.

Roma rakamlarında basamakların birbirinden bağımsız çalıştığını öncelikle ifade etmeliyiz. Bildiğimiz basamaklı sistem veya Batı Arap sistemlerinde var olan 125 ifadesinde eki 1 sayısının 100 x 1 olarak ve 2 sayısının 2 x 10 olarak ifade edildiği derin ve anlamsal ifadelerin hiç birisi roma rakamlarında bulunmamaktadır.

Sizce bu durum, günümüzde ne tür sıkıntılara sebep olurdu? Yorumlarınızı bekliyoruz…

Roma rakamındaki basamakların her biri, tek başına birbirinden bağımsız çalışan ve tanımlanan değerler olup yazılışları bakımından o şekilde ifade edilir. Örneğin XVI sayısı bildiğimiz sayı teriminde 3 basamaklı bir sayı gibi görülse de Roma rakamında bu 16. Veya 16 sayısını anlatan bir semboller bütünüdür.

 

Roma rakamlarında büyük basamaklı sayıların ifade şekline bir göz atalım.

Türk alfabesinde, Batı Arap veya bir çok ülkenin bugün kullandığı sistemde büyük sayıların ifadesinde çoklu basamaklar ve bir hayli fazlaca sıfırın olduğunu söyleyebiliriz. Örneğin 5.000 ( Beş bin ) ifadesinde 1000 x 5 ile binler basamağını görebilir ve geriye kalan her sıfırın birler, onlar ve yüzler basamağında yerini alan değerler, olduğunu görebiliriz. Oysa Roma rakamlarında 5.000 ifadesi sadece bir sembol ile gösterilmektedir V ifadesinin üzerinde yer alan çizgi başlı başına tek adet sembol olup 5.000 anlamı taşımaktadır. 10.000 sayısını X, 50.000 sayısını L, 100.000 sayısını C, 500.000 sayısını D ve 1.000.000 sayısını ise M harfi sembolize etmektedir. Ancak V, X, L, C, D ve M harflerinde ‘’ _ ‘’ işareti bulunmakta ve üzerinde yer almaktadır.

 

Roma rakamında iki basamaklı sayıların ifadesi ile Roma rakamlarının basamak ve sıfır konusunda ki farkını daha iyi anlayabiliriz.

36 sayısı Roma rakamında XXXVI şeklinde ifade edilmektedir. Normalde 5 basamaklı bir sayısı ifade ediyormuş gibi görünse de aslında XXX demek 30’ u, V demek 5’i ve I ise 1’ i temsil eden tek başına değerlerdir.  Bu değerlendirme Roma rakamlarında sembollerin daha etkili olduğunu ve belirgin ifadelerde yer aldığını gösterir.

Gönderilme: Romen Rakamları

Yazar Hakkında:

Yorum yaz